Barry Schwartz: Seçme Çelişkisi Üzerine

 

Günümüz dünyasında mutlu olmak insanın en büyük beklentisidir. Mutlu olmayı sağlayacak birçok şey varken mutlu olamamamız aslında bu birçok şeyin var olmasıdır, yani seçenek sayısı. Yapacakları ya da alacakları şeylerde insanlara seçenek sunmak onlara özgür olma imkanı sunar ve bu özgürlüğün refah ve mutluluk getireceğine inanılır. Çünkü seçenek olmaması durumu insanı sabit bir şeyi yapmaya zorlar ve bu da zaten dışarıdan bakıldığında mutsuzluk veren bir olaydır. Şimdi bu durumda seçeneğin olması da olmaması da mutsuzluk getiriyor gibi duruyor fakat olması gereken optimal sayıda seçeneğin olması.

Konuşmada seçenek olmasının verdiği bu mutsuzluk üzerine bolca örnekten bahsediliyor.Gidilecek yerler, alınacak şeyler, seçilecek kişiler aslında hepsi bol seçenekli sorular. Bu sorulara cevap veririken bir cevap seçiyoruz ama hissettiğimiz şey aslında diğerlerini seçmediğimiz oluyor ve bu da mutsuzluğu getiriyor. Bunu konuşmada anlatırken iki başlığa bölmüş. Birincisi, seçenek sunmak insanda kararsızlık yaratıyor yani özgür olacağınıza paradoks yaratıp sizi mutsuzluğa çekiyor. İkincisi, bu çelişkiden çıkıp bir seçim yapsak bile artık bu seçim de bizi mutlu etmiyor. Çünkü diğer seçenek benim için daha uygundu diye düşünmek çok kolay, tabi bu durum da seçimin tatminini azaltıyor. Aslında neyi seçtiğimiz değil neyi seçmediğimizi seçiyoruz.

Peki nasıl mutlu olacağız o zaman? Buna cevabı da beklentiyi düşük tutmak diyor. Yani tamam optimal bir seçenek sayısı lazım ama bizim seçtiğimizden mutlu olmamız seçimden beklediğimiz durumla alakalı. En sonunda bir örnek veriyor, akvaryumdaki bir balığın seçimlerinin sınırlı olduğunu ama akvaryumu kırmanın onu daha mutsuz edeceğini söylüyor konuşmacı. Aynı şekilde insanların da metafor olarak bir fanusa sahip olmasını ve bu çerçevede seçimler yapmasıyla mutluluğa yaklaşabileceğimizi öngörüyor. Tabi burada bahsedilen mutluluk denklemi, seçenek sayısı parametresine bağlı bir eşitlikten ibaret. Elbetteki en iyi seçimi yaptığınızda daha farklı sayıda ve şekilde seçeneklerin olabilecek olması bir anlam ifade etmiyor.

Hayat seçilerden ibarettir, bunu iyi düşünmeliyiz.

Engin Kaya

@kaengn


Tedle21gun macerasına sen de katıl. 21 gün boyunca sen de seçtiğin bir TED videosunu izle ve yorumlayarak bize gönder. TEDle21gun, insanların hayatını değiştiren en güçlü disiplinlerden. Bu maceraya sen de katıl.


 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s